Пайыз

Бөлікті табу: 200-дің 15%-ы = 200 × 15 ÷ 100 = 30.
Бүтінді табу: 30 — бүтіннің 15%-ы болса, бүтін = 30 × 100 ÷ 15 = 200.
Пайызды табу: 30 саны 200-дің неше пайызы? 30 ÷ 200 × 100 = 15%.

Бөлік = бүтін × пайыз ÷ 100. Кез келген шаманы табатын калькулятор.

МатематикаӨтілетін сынып: 5–6 сынып

P = \dfrac{B \cdot p}{100}

Шамалардың мағынасы мен бірліктері
Белгі	Мағынасы	Бірлігі
$P$	Бөлік — бүтіннің пайызға сәйкес бөлігі	—
$B$	Бүтін — 100% деп алынатын шама	—
$p$	Пайыз — бүтіннің неше пайызы	%

Калькулятор

Нені табамыз?

Пайыз — жүздің бір бөлігі: 1% = 1/100. «Сыныптың 25%-ы» дегеніміз — сыныпты 100 бөлікке бөлгенде соның 25 бөлігі.

Пайыз 100-ден асуы мүмкін (баға 120%-ға өсті), бірақ бүтін нөл бола алмайды — нөлдің пайызын табуға болады, ал нөлге бөлуге болмайды.